تعویض نما با فاصله ۱۰ میلی‌متری (rain screen) در نورث شور

این الزام از کجا آمد

بریتیش کلمبیا سخت‌ترین الزامات دیوار مسکونی را در کانادا دارد، به یک دلیل مشخص و پرهزینه. در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، هزاران ساختمان در لوئر مین‌لند با نمایی ساخته شدند که مستقیم روی کاغذ ساختمانی و تخته‌های پوشش دیوار (sheathing) وصل شده بود. آبی که از نما رد می‌شد، و آب همیشه از نما رد می‌شود، جایی برای رفتن نداشت و چیزی خشکش نمی‌کرد. نتیجه پوسیدگی گسترده سازه و هزینه‌های تعمیری بود که صنعت ساختمان را تغییر داد.

پاسخ، تغییر مقررات بود. پروانه‌های ساختمانی که بعد از ۱۵ دسامبر ۲۰۰۶ در بیشتر شهرداری‌های بریتیش کلمبیا در غرب هوپ (Hope) و در جزیره ونکوور صادر شده‌اند، نصب یک فاصله ضد مویینگی بین نما و کاغذ ساختمانی یا پوشش (wrap) را لازم دارند. در بریتیش کلمبیا الزام یک فاصله ۱۰ میلی‌متری است، که روی متر نواری ۳/۸ اینچ است.

نورث شور کاملاً داخل این محدوده است. از مرطوب‌ترین بخش‌های آن هم هست، چون جایی قرار دارد که هوای اقیانوس آرام به کوه‌ها می‌رسد. برای همین اداره‌های ساختمان محلی این جزئیات را جدی می‌گیرند، و برای همین پروانه تعویض نما در اینجا انتظاراتی دارد که کار مشابه در مناطق داخلی استان ندارد.

نتیجه عملی برای صاحب‌خانه را ساده می‌شود گفت و آسان می‌شود از آن غافل شد. اگر نمای خانه شما پیش از ۲۰۰۶ نصب شده، دیوار پشت نمای شما به احتمال قریب به یقین آن‌طور که دیوار تازه باید ساخته شود ساخته نشده است، و تعویض نما یعنی ساختن مجموعه لایه‌هایی متفاوت، و نصب دوباره همان لایه‌های قدیمی کافی نیست.

این فضای خالی در عمل چه می‌کند

این فاصله هم‌زمان سه کار انجام می‌دهد، و فهمیدن آن‌ها توضیح می‌دهد چرا جزئیات از جنس نما مهم‌تر است.

اول، زهکشی. آبی که به پشت نما می‌رسد به سطح زهکشی می‌خورد و در فضای خالی پایین می‌رود تا به دهانه‌ای در پایین دیوار برسد و از ساختمان بیرون برود. بدون فضای خالی، این آب به تخته‌های پوشش دیوار چسبیده می‌ماند.

دوم، خشک شدن. هوا در فضای خالی جابه‌جا می‌شود، و این اجازه می‌دهد پشت نما و روی لایه مقاوم در برابر آب بعد از خیس شدن خشک شوند. برای همین فضای خالی هواگذر از فضایی که فقط زهکشی دارد بهتر کار می‌کند، و برای همین دهانه‌های بالا و پایین مهم هستند.

سوم، خود فاصله ضد مویینگی. دو سطح که محکم به هم چسبیده‌اند، با خاصیت مویینگی آب را بین خود می‌کشند، همان اثری که آب را در دستمال کاغذی بالا می‌برد. فاصله ۱۰ میلی‌متری آن‌قدر پهن است که خاصیت مویینگی نمی‌تواند از آن عبور کند. به همین دلیل این فاصله یک حداقل اندازه دارد و فقط توصیه‌ای برای گذاشتن کمی فضا نیست.

تعدیل فشار هوا فایده چهارم در دیوارهایی است که در معرض باد و باران هستند. فضای خالی‌ای که به بیرون راه دارد، فشار هوا را در دو طرف نما برابر می‌کند، و این نیرویی را که آب را از هر درزی در نما به داخل می‌راند کم می‌کند.

لایه‌ها چگونه یکی‌یکی ساخته می‌شوند

اگر از تخته‌های پوشش دیوار به سمت بیرون برویم، دیوار مطابق مقررات ترتیبی دارد که عوض نمی‌شود، هرچند محصولات عوض می‌شوند.

لایه مقاوم در برابر آب اول روی تخته‌های پوشش دیوار نصب می‌شود، با روی هم قرار گرفتن مثل شینگل، تا آبی که روی سطح پایین می‌رود همیشه از روی اتصال‌ها بگذرد. این لایه سطح زهکشی است، و عایق رطوبتی واقعی خانه همین است. نما سپری در برابر باران است، و لایه پشت آن ساختمان را خشک نگه می‌دارد.

بعد چوب‌های فاصله‌انداز (strapping)، که بیشتر وقت‌ها تسمه‌کوبی (furring) عمودی چوبی است، فضای خالی را می‌سازد و جایی برای وصل کردن نما فراهم می‌کند. چوب‌های عمودی مسیرهای پیوسته زهکشی می‌سازند. جایی که برای یک نمای خاص چوب افقی لازم است، باید شیار بخورد، شیب داشته باشد یا با یک لایه چوب ضربدری همراه شود تا آب در هر ردیف پشت آن جمع نشود.

توری حشرات و یک دریچه هوا در پایین فضای خالی، تا فضا بتواند زهکشی کند و هوا بگیرد و خانه زنبور یا جونده‌ها نشود. این جزئیات ارزانی است و مدام جا می‌افتد.

بعد نما، که از میان چوب‌های فاصله‌انداز به اسکلت‌بندی وصل می‌شود، با پیچ و میخ‌هایی که آن‌قدر بلند باشند که عمق فضای خالی را جبران کنند. اینجاست که هزینه تعویض نما بی‌صدا بالا می‌رود: هر پیچ و میخ بلندتر است، هر پنجره و در قاب افزوده تازه لازم دارد، و هر جزئیات قاب‌بندی به اندازه عمق فضای خالی به بیرون می‌آید.

• لایه مقاوم در برابر آب که مثل شینگل روی هم روی تخته‌های پوشش دیوار نصب می‌شود.
• چوب‌های فاصله‌انداز که یک فضای خالی پیوسته زهکشی‌شده و هواگذر می‌سازند، معمولاً عمودی.
• دهانه‌های توری‌دار در پایین فضای خالی، و دریچه هوا در بالا.
• ورق آب‌بند (flashing) بالای هر پنجره و در، با لبه‌های بسته در دو انتها (end dams).
• سینی زیر پنجره (sill pan) و لبه پشتی (back dam) در هر دهانه پنجره.
• نمایی که از میان چوب‌های فاصله‌انداز به سازه وصل می‌شود، با پیچ و میخ‌هایی به اندازه عمق اضافه.

جزئیاتی که نتیجه را تعیین می‌کنند

دیوار با لایه هواگذر پشت نما در سوراخ‌هایش خراب می‌شود، و همه این سوراخ‌ها عمداً آنجا گذاشته شده‌اند.

پنجره‌ها اولی هستند. پنجره در دیوار دارای فضای خالی از تخته‌های پوشش دیوار جلوتر می‌نشیند، پس دهانه آن یک سینی زیر پنجره لازم دارد که آب را به بیرون و روی سطح زهکشی بریزد، یک لبه پشتی تا آب به داخل نرود، و ورق آب‌بند بالای پنجره با لبه‌های بسته در دو انتها تا آبی که به بالای پنجره می‌رسد به بیرون پرتاب شود و در گوشه‌ها به داخل دیوار هدایت نشود. پنجره‌ای که بدون سینی زیر پنجره نصب شود، دیر یا زود آب را مستقیم به دهانه خام دیوار می‌رساند، هر قدر هم نما خوب باشد.

عبورها دومی هستند. شیرهای آب بیرونی (hose bib)، دریچه‌های خشک‌کن، برق، لوله‌های گاز، چراغ‌ها، تیرهای اتصال عرشه به دیوار (ledger). هر کدام از سطح زهکشی عبور می‌کند و هر کدام باید ورق آب‌بند یا درزگیری داشته باشد تا آبی که روی سطح پایین می‌رود از دور آن بگذرد.

تیر اتصال عرشه به دیوار یک جمله جداگانه لازم دارد، چون در نورث شور از علت‌های اصلی پوسیدگی پنهان است. تیری که از میان نما به تیر لبه (rim joist) پیچ شده، یک ردیف افقی از پیچ‌ها را روی خیس‌ترین بخش دیوار درست می‌کند. جزئیات درست یک تیر اتصال با ورق آب‌بند است، یا بهتر از آن، سازه عرشه‌ای که جدا از خانه سر پا بایستد.

محل‌های تغییر سومی هستند. جایی که دیوار به بام می‌رسد، جایی که به عرشه می‌رسد، جایی که جنس نما در میانه یک نما تغییر می‌کند، و در گوشه‌های داخلی و بیرونی. هر کدام از این‌ها محل اتصال دو سیستم است، و در محل اتصال‌ها نصاب‌ها درباره چیزهایی تصمیم می‌گیرند که هیچ‌وقت در نقشه کشیده نشده‌اند.

وقتی نمای قدیمی برداشته می‌شود چه پیدا می‌کنید

این بخشی از کار است که نمی‌شود از پیش دقیق قیمت داد، و هر برآوردی که وانمود کند می‌شود، حدس می‌زند. تا وقتی نما برداشته نشده، هیچ‌کس وضعیت تخته‌های پوشش دیوار پشت آن را نمی‌داند.

در خانه‌های نورث شور که سن مشخصی دارند، الگو ثابت است. سطح اصلی دیوار معمولاً سالم است. آسیب در زیر پنجره‌ها، در گوشه‌ها، پشت تیرهای اتصال عرشه، زیر ناودان‌های نشت‌دار و در پایین دیوار جمع می‌شود، جایی که پاشیدن آب و تماس با خاک چند دهه کارشان را کرده‌اند.

راه صادقانه برای این کار یک سقف بودجه (allowance) در قرارداد است با نرخ واحد مشخص برای تعویض تخته‌های پوشش دیوار و تعمیر اسکلت‌بندی، تا وقتی دیوار باز شد، کار اضافه با نرخی قیمت بخورد که از قبل با آن موافقت کرده‌اید و همان‌جا سر آن چانه نزنید. قیمت ثابت بدون سقف بودجه یا برای پوشش بدترین حالتی که شاید نداشته باشید بالا برده شده، یا به یک دستور تغییر کار تبدیل خواهد شد.

برداشتن نما همان زمانی است که یک خانه قدیمی رازهای دیگرش را هم نشان می‌دهد، و یکی از آن‌ها مقررات خاص دارد. مصالح ساختمانی پیش از دهه ۱۹۹۰ ممکن است آزبست داشته باشند، و در بیرون ساختمان این شامل بعضی استوکوها، بعضی محصولات نما و بعضی درزگیرها می‌شود. جای بررسی آزبست پیش از تخریب است، و بعد از آن دیر است.

زمان مناسب برای اضافه کردن عایق

این دلیل انجام کار بیشتر وقتی دیوار باز است، و قوی‌ترین دلیل در کار بازسازی است.

برداشتن نما روی بیرونی تخته‌های پوشش دیوار را نمایان می‌کند، و این تنها زمان در عمر یک ساختمان است که می‌شود عایق بیرونی اضافه کرد بدون آنکه داخل خانه را خالی کرد. عایق بیرونی بیرون از اسکلت‌بندی قرار می‌گیرد، پس روی ستون‌های چوبی دیوار (stud) را هم می‌پوشاند، و این پل حرارتی را حل می‌کند که کارایی عایق داخل دیوار را به‌تنهایی محدود می‌کند.

این عایق تخته‌های پوشش دیوار را هم گرم‌تر نگه می‌دارد، و این خطر میعان داخل دیوار را کم می‌کند. فیزیک کار به نفع شماست و هزینه اضافه آن از همان کار به‌عنوان یک پروژه جداگانه کمتر است، چون برداشتن نما، چوب‌های فاصله‌انداز و تنظیم قاب‌بندی‌ها از قبل در دامنه کار هستند.

محدودیت، اندازه است. اضافه کردن عایق بیرون از تخته‌های پوشش دیوار نما را بیرون‌تر می‌برد، یعنی قاب‌های افزوده عمیق‌تر برای پنجره و در، تغییر رابطه با پیش‌آمدگی لبه بام (overhang)، و توجه به اینکه آیا پیچ و میخ‌هایی که از لایه‌ها می‌گذرند هنوز درست به سازه می‌رسند. این‌ها قابل حل هستند، و حل کردنشان روی نقشه آسان‌تر از روی نردبان است.

اگر هدف استپ کد، پمپ حرارتی یا کمک‌هزینه انرژی در هر جای برنامه‌های چند سال آینده شماست، کار تعویض نما زمانی است که این برنامه‌ها ارزان می‌شوند. انجام آن در آینده یعنی پول دادن برای برداشتن نمایی که تازه برای نصبش پول داده‌اید.

برآورد قیمت تعویض نما را چطور بخوانید

دو برآورد برای یک خانه می‌توانند فرق زیادی داشته باشند و هر دو صادقانه باشند، چون دامنه‌های کار متفاوتی را توصیف می‌کنند. این خط‌ها به شما می‌گویند کدام را می‌خوانید.

آیا برآورد لایه مقاوم در برابر آب و چوب‌های فاصله‌انداز را به‌عنوان قلم‌های جداگانه نام می‌برد، یا فقط می‌گوید نما و یک نرخ برای هر فوت مربع؟ برآوردی که از فضای خالی حرفی نمی‌زند، احتمالاً آن را قیمت نداده است.

آیا ورق آب‌بند پنجره، سینی‌های زیر پنجره و ورق آب‌بند بالای پنجره را به‌عنوان قلم‌های جداگانه دارد؟ در کار تعویض نما، پنجره‌های موجود یا درست ورق آب‌بند می‌گیرند یا نمی‌گیرند، و این فرق روز پایان کار دیده نمی‌شود و ده سال بعد تعیین‌کننده است.

آیا سقف بودجه و نرخ واحد مشخصی برای تعمیر تخته‌های پوشش دیوار و اسکلت‌بندی دارد؟ این نشانه پیمانکاری است که این کار را قبلاً انجام داده و درباره چیزهایی که از پیش نمی‌شود دانست به شما راست می‌گوید.

آیا به دریچه‌های هوای پایین و بالای فضای خالی و توری حشرات پرداخته است؟ این‌ها خط‌های کوچکی هستند که نشان می‌دهند برآوردکننده لایه‌های دیوار را می‌فهمد یا از یک نمونه آماده کپی می‌کند.

در پروژه‌های خودمان دامنه کار پوسته ساختمان عمداً همین‌طور نوشته می‌شود، چون بخش‌هایی از این کار که دوام آن را تعیین می‌کنند، همان بخش‌هایی هستند که صاحب‌خانه بعد از نصب نما هرگز نمی‌بیند.